Antakya Gazetesine Hoşgeldiniz -
$ DOLAR → Alış: / Satış:
€ EURO → Alış: / Satış:

ALS (Amyotrofik Lateral Skleroz – Motor Nöron Hastalığı) Hakkında!

Kudret Kuş
Kudret Kuş
  • 16.03.2018
  • 758 kez okundu

55 yıldır ALS hastalığıyla mücadele eden ünlü profesör Stephen Hawking’in 76 yaşında hayatını kaybetmesi ardından sinir sistemini etkileyen, kaslarda güçsüzlüğe neden olan ve yaşamı güçleştiren ALS (Amyotrofik lateral skleroz) hastalığı hakkında merak ettikleriniz!

ALS Hastalığı nedir?

2014 yılında ‘Bir Kova Buz’ kampanyası ile halk arasında ALS olarak bilinen hastalık hakkında büyük bir farkındalık yaratıldı. ALS, merkezi sinir sisteminde, omurilik ve beyin sapı adı verilen bölgede motor sinir hücrelerin(nöronlar) kaybından ileri gelen bir hastalıktır. Tüm dünyada görülen bir hastalık olan ALS, Amerika’da ünlü beyzbolcu olan Lou Gehrig adıyla, İngilterede ise Motor Nöron Hastalığı (MND) olarak anılıyor. Ülkemizde ise ünlü bir futbolcu olan eski Galatasaraylı ve Fenerbahçeli Sedat Balkanlı’nın Hastalığı olarak biliniyor.
Hastalığın belirtileri nelerdir?

• ALS, kaslara giden sinirlerin harabiyeti sonucunda kas erimesi ile giden, ilerleyici bir rahatsızlıktır. Kaslardaki zayıflık ellerde ya da bacaklarda, ağız-yutak bölgesinde ya da dilde başlayabilir ve sürekli ilerleyerek yayılır. Başlangıç belirtileri her hastada aynı olmaz.

• Genellikle bir kol ya da bacakta güçsüzlük/zayıflık hastanın fark ettiği ilk belirti olur. Hastalığının en belirgin belirtileri ise dilde ve vücutta kas seyirmeleri, ince el hareketlerinde beceriksizliklerdir. Kişi el bölgesindeki kaslarda çökmeler ve kavramada güçsüzlük hisseder. Örneğin; düğme iliklemek, fermuar açmak, kalem ile yazı yazmak, çanta taşımak zorlaşır ya da hasta yürürken denge problemleri yaşar. Ayrıca ağrı ve kramplar bu belirtilere eşlik edebilir.

• Bazı hastalarda ise hastalık, konuşma veya yutma güçlüğü şeklinde kendisini gösterir. Hastada peltek ya da genizden konuşma gözlemlenir.

• Kontrol edilemeyen ağlama ve gülmeler olabilir. İleri evrelerinde solunum yetersizliğine de yol açabilir.

ALS kimlerde görülür?

Hastalık dünyanın her yerinde ve her kesimden insanda ortaya çıkabilir. Erkeklerde kadınlara oranla 1.7 kat daha fazla görüldüğü bildirilse de, son 40 yıl içinde yapılmış olan çalışmalarda bu oranın giderek azaldığı gözlenmektedir. Hastalık, genellikle 40-60 yaşları arasında insanlarda görülse de daha genç veya yaşlı olan kişilerde de görülebilmektedir. Görülme sıklığı ise her yüz bin kişiden 1-2 civarındadır.

ALS ırsi (kalıtsal) bir hastalık mıdır?

ALS, ailesel ve seyrek olmak üzere ikiye ayrılır. Ailesel ALS‘nin nedeni genetik faktörlerdir. Toplam ALS vakalarının hemen hemen %5-10’u bu türdendir. Bu vakalarda vücutta bulunan ‘Süper oksit dismutaz’ (SOD1) enziminin mutasyonu sonucu bakır-çinko bağımlılığından çıkması ve serbest radikallere yönelmesi sorunları görülür. ALS vakalarının yaklaşık %90-95’lik kısmı seyrek türden ALS‘dir. Bu türde hastalıkta kalıtsal bir neden yoktur. Fakat daha sonraları bunun nedeninin de bir tür mutasyon olduğu ortaya çıkmıştır.

ALS bulaşıcı mıdır?

Hayır. ALS bulaşıcı bir hastalık değildir. Hastaların yakınlarına ve onların tedavisiyle ilgilenen kişilere bulaşmaz.
Hastalığın seyri nasıldır?

Güçsüzlük/zayıflık, zamanla başladığı vücut bölümden diğer bölgelere (kol, bacak, dil ve yutak kaslarına) yayılır. Vücut kaslarının büyük çoğunluğunda görülen erime, güçsüzlük, seğirmeler nedeniyle hastanın günlük yaşam aktiviteleri kısıtlanabilir. Kişi, tek başına iş göremeyecek hale gelebilir. Yemek yeme, giyinme, yıkanma gibi aktivitelerde yardıma ihtiyacı olabilir. Yatağa bağımlı halde yaşamını sürdürmek zorunda kalabilir. Hastalığın kritik dönemi, solunum kaslarının da güçsüzleştiği zamandır. Solunum ve beslenme yetersizliği ortaya çıktığında hasta tıbbi desteğe ihtiyacı duyar. Hastaların %10 kadarında ALS ile birlikte demans (bunama) görülebilir.

ALS’nin tedavisi var mıdır?

Sebebi henüz tam olarak bilinmeyen ALS’nin kesin bir tedavisi yok ancak hastanın yaşam kalitesini artırmaya yönelik yöntemlerle yaşam süresi artabilmektedir. Riluzol adı verilen ilacın ise hastalığın ilerlemesini yavaşlattığı, hastanın ömrünü uzattığı, hastanın daha uzun süre iş görmesini sağladığı kanıtlanmıştır. Rehabilitasyon uygulamaları, ALS’de ilaç tedavisine ek olarak fonksiyonel kısıtlılıkların ortadan kaldırılması, kas kuvveti ve endurans kaybının geciktirilmesinde önemli bir yer tutar. “Bir; ayaklarınız altına değil, yıldızlara bakmayı unutmayın. İki; çalışmayı asla bırakmayın. Çalışmak size bir anlam ve amaç verir, bunlarsız bir hayat boştur. Üç; eğer aşkı bulacak kadar şanslıysanız, onun da olduğunu hatırlayın ve başınızdan atmayın. “ (Stephen Hawking)

Herkese sağlıklı ve mutlu günler dilerim…

[email protected]/ Telefon: 0535 965 25 12

ZİYARETÇİ YORUMLARI

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu aşağıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.

YORUM YAZ